In Go we Trust.

Websites massaal op zwart door softwarelek. Zijn jouw gegevens veilig?

Nieuws6 min leestijd

Een foutmelding waar normaal je klantaccount staat. Geen besteloverzicht, geen uitleg, misschien alleen een bericht dat de website tijdelijk gesloten is. Door ernstige beveiligingslekken in PHP gingen gisteren verschillende websites uit voorzorg offline. Is een website offline, dan betekent dat op zichzelf niet dat jouw gegevens zijn gestolen. Maar welke informatie heb je als klant wél nodig?

Waarom websites uit voorzorg dichtgingen

PHP is software die achter de schermen websites en webapplicaties laat werken. Het Nationaal Cyber Security Centrum meldde op 21 oktober twee kritieke kwetsbaarheden waarmee aanvallers op afstand systemen zouden kunnen overnemen. Het NCSC haalde ook zijn eigen website tijdelijk offline. Andere organisaties namen dezelfde voorzorgsmaatregel.

Inmiddels zijn beveiligingsupdates beschikbaar. Het actuele advies van het NCSC is om kwetsbare systemen bij te werken en ze uit voorzorg offline te houden zolang dat niet is gebeurd. De makers van PHP adviseren eveneens direct te updaten. Dat werk gebeurt bij de beheerder van de website of de hostingpartij. Als klant kun je het lek niet oplossen met een update op je eigen telefoon.

Op 22 oktober bericht Tweakers over aanvullende bevindingen en discussie over de patches. Dat zijn geen vaststellingen dat iedere website is gehackt. Het onderstreept wel waarom beheerders de officiële beveiligingsadviezen moeten blijven volgen.

Offline is niet hetzelfde als gehackt

Een webshop kan de toegang tijdelijk sluiten om een aanval te voorkomen. Dezelfde foutmelding kan ook verschijnen bij onderhoud, een technische storing of een daadwerkelijk incident. Aan die melding alleen zie je niet welke situatie speelt.

Ook een datalek betekent meer dan gestolen bestanden. Het Europese Comité voor gegevensbescherming, de EDPB, legt uit dat persoonsgegevens door een beveiligingsincident ongeoorloofd toegankelijk kunnen worden, maar ook verloren, gewijzigd of onbeschikbaar kunnen raken. Een datalek hoeft dus geen diefstal te zijn. Omgekeerd bewijst een website die niet laadt nog geen datalek. De uitleg van de EDPB maakt dat onderscheid duidelijk.

Voor jou als klant is de vraag daarom concreter dan ‘is de website veilig?’. Je wilt weten of jouw gegevens betrokken zijn, welke gegevens het betreft en of je iets moet doen. Een geruststellende zin zonder verdere uitleg beantwoordt die vragen nog niet.

Dit kun je doen als jouw webshop onbereikbaar is

Begin bij de informatie van het bedrijf zelf. Ons advies is om niet vanuit een losse foutmelding conclusies te trekken over verdwenen bestellingen of gestolen wachtwoorden. Werk deze stappen af en bewaar wat voor jouw aankoop van belang is.

Controleer de officiële melding. Typ het bekende websiteadres zelf in of open de app die je al gebruikt. Zoek naar een statusbericht met een datum en tijd. Staat er dat de site uit voorzorg gesloten is, of bevestigt het bedrijf een aanval of datalek? Dat verschil hoort duidelijk te zijn.

Bewaar je bestelgegevens. Sla de orderbevestiging, het betalingsbewijs en eventuele berichten van de webshop op. Maak zo nodig een schermafbeelding van de storingsmelding. Je hebt dan je eigen overzicht, ook als het klantaccount tijdelijk niet bereikbaar is.

Vraag gericht om uitleg. Vraag of jouw account of bestelling betrokken is en welke persoonsgegevens mogelijk geraakt zijn. Informeer ook waar je vervolgberichten vindt. Stuur niet meteen een kopie van je identiteitsbewijs of extra betaalgegevens mee om alleen een algemene vraag te stellen.

Beveilig je account via een vertrouwde route. Volg geverifieerde instructies als een bedrijf meldt dat jouw inloggegevens betrokken zijn. Gebruik voor elk account een uniek, lang wachtwoord en zet waar mogelijk tweestapsverificatie aan. Veiliginternetten.nl legt uit hoe je veilig inlogt. Dit helpt je account beschermen, maar repareert geen lek op de server van de webshop.

Controleer onverwachte vervolgberichten. Een bericht met jouw naam of klantnummer is niet automatisch echt. De Rijksoverheid waarschuwt dat gelekte gegevens gerichte nepmails en telefoontjes mogelijk maken. Vraag bij twijfel zelf na bij het bedrijf, via een contactkanaal dat je onafhankelijk hebt opgezocht.

Je hoeft dus niet op basis van één storingsbericht aan te nemen dat al je accounts zijn overgenomen. Negeer concrete meldingen over jouw gegevens evenmin. De passende vervolgstap hangt af van wat er daadwerkelijk is gebeurd.

Welke uitleg hoort bij een datalek

Bij een datalek dat waarschijnlijk een hoog risico voor betrokken personen oplevert, moet een organisatie hen zonder onnodige vertraging informeren, behoudens toepasselijke uitzonderingen. Volgens de EDPB moet die uitleg begrijpelijk zijn en onder meer de mogelijke gevolgen, getroffen maatregelen en een contactpunt beschrijven. Aanbevelingen voor wat je zelf kunt doen horen daar ook bij.

Dat geeft je houvast bij het lezen van een bericht. ‘We nemen veiligheid serieus’ zegt weinig over jouw situatie. Vraag liever welke informatie is geraakt en welke handeling het bedrijf van jou verwacht. Maak daarbij onderscheid tussen wat al is vastgesteld en wat nog wordt onderzocht.

Kom je daarnaast met een aankoop vast te zitten, bijvoorbeeld doordat levering of terugbetaling uitblijft? Dan kun je via het GoTrusted Consumentenloket je klacht over die aankoop op papier zetten. Dat loket is geen technisch onderzoek naar een datalek. Een accountprobleem en een leveringsklacht kunnen tegelijk spelen, maar vragen om verschillende antwoorden.

Voor webshops telt de uitleg naast het herstel

Laat je hostingpartij of beheerder vaststellen welke systemen betrokken zijn en of de noodzakelijke beveiligingsupdates zijn toegepast. Vraag om bevestiging; alleen zien dat de homepage weer werkt, vertelt je niet welke maatregelen zijn genomen. De technische instructies horen bij de mensen die de omgeving beheren. Een klant heeft vooral een begrijpelijk bericht nodig over de gevolgen voor zijn account en bestelling.

Ons advies is om ook te vermelden wat je nog niet weet en wanneer de volgende update volgt. Geef medewerkers dezelfde informatie en een duidelijk contactkanaal voor vragen. Via GoTrusted voor webshops kun je reageren op klantervaringen en klachten oppakken. Een reviewscore vervangt geen beveiligingsonderzoek, maar de manier waarop je klanten helpt kan een klant wel beschrijven.

Jouw ervaring telt, ook voor de volgende koper

Kreeg je snel een begrijpelijk antwoord, of bleef je met dezelfde vragen zitten? Beschrijf in een bedrijfsreview wat je zelf hebt meegemaakt en hoe het bedrijf reageerde. Noem een vermoeden geen bewezen datalek. Laat ordernummers, adressen en andere privégegevens weg uit je openbare beoordeling.

Probleem met een aankoop?

Reageert een webshop of verkooppartner niet? Of kom je er samen niet uit? Via het GoTrusted Consumentenloket zet je je klacht helder op papier. De webshop krijgt eerst de kans het op te lossen.

Naar het Consumentenloket

Deel je ervaring met het bedrijf

Goed geholpen door de klantenservice, of liep je juist vast? Schrijf een review over de webshop of het bedrijf. Vertel hoe het contact verliep en of je vraag of klacht is opgelost. Zo help je de volgende klant bij het kiezen van een bedrijf.

Schrijf een bedrijfsreview

Veelgestelde vragen

Zijn mijn gegevens gestolen als een webshop offline is?

Dat kun je daaruit niet afleiden. Een bedrijf kan een website uit voorzorg sluiten. Controleer de officiële berichtgeving en vraag of jouw gegevens betrokken zijn.

Moet ik door het PHP-lek mijn telefoon bijwerken?

Een update op je telefoon verhelpt dit serverprobleem niet. De beheerder of hostingpartij moet de betrokken systemen bijwerken. Houd je eigen apparaten en accounts daarnaast goed beveiligd.

Is tweestapsverificatie een oplossing voor dit softwarelek?

Nee. Tweestapsverificatie voegt een extra controle toe bij het inloggen op je account. Het vervangt de noodzakelijke beveiligingsupdates van de website niet.